Tussen een witlofverpakker en een verwerker van vers gesneden groenten is Proeftuin Zwaagdijk gevestigd, dat een uitmuntende reputatie heeft op gebied van plantenonderzoek in Nederland en daarbuiten.

Help, insecten in de kas! De slimme Plantendokter onderzoekt het in proeftuin Zwaagdijk

Waarschijnlijk is dit het enige bedrijfsterrein waar tractors rijden met grote karren vol bollen alsof ze de dagelijkse pakketdienst zijn. We zijn op weg naar Proeftuin Zwaagdijk en rijden door een industrieterrein aan de rand van Zwaagdijk en Hoogkarspel. Daar zijn de proeftuinen waar ze schimmels en insecten beheersen als geen ander. Heer en meester zijn ze als het gaat om planten en hun gezondheid. Tussen een witlofverpakker en een verwerker van vers gesneden groenten is Proeftuin Zwaagdijk gevestigd, dat een uitmuntende reputatie heeft op gebied van plantenonderzoek in Nederland en daarbuiten.

Help, insecten in de kas!

Buiten in de ochtendzon, naast de verse prei, spreken we met Ronald Hand. Hij is de projectmanager bij Proeftuin Zwaagdijk. Hij is zo goed als geboren tussen de sluitkool (zoals rodekool, wittekool of spitskool) en opgeleid als vollegrondsteler. Tegenwoordig doet hij de communicatie in het bedrijf waar hij ooit als stagiair begon. In een dikke trui en op stevige schoenen neemt hij ons mee door de vele kassen en proeftuinen. In de kas zien we iets heel vreemds: de planten staan er verloren bij, bladeren zijn geel en vol gaten en hangen treurig naar beneden. Hier geen frisgroene massa aan planten die afgeladen met de sappigste vruchten, glanzen in de zon. Nee, op het glas van een van de kassen zien we rupsen en nachtvlinders, dik van het eten. Help, insecten in de kas! Ronald lacht.

 Ronald Hand

Ronald Hand: projectmanager Proeftuin Zwaagdijk

Meer gaat hij er niet over vertellen

Alle kassen zijn zorgvuldig afgesloten ruimtes waarin soorten planten getest worden op ziektes, insecten, verlichting, voeding en klimaat. En daar horen rupsen en vlinders bij. In de kas met paprika’s en vlinders valt op, dat sommige rijen er maar haveloos bijstaan en dat andere rijen het juist heel goed lijken te doen. Daar is een test met insecten volop bezig. En het lijkt te lukken om de planten te beschermen tegen de insecten. Meer gaat Ronald er niet over vertellen; de test is nog in volle gang en bevat 'gevoelige informatie’. Het testen is een project dat telers en onderzoekers samen doen en niet zomaar naar buiten gebracht wordt. Proeftuin Zwaagdijk is daar uitermate discreet in en beschermt de informatie. Ze kunnen veel dingen laten zien, maar er blijven ook onderzoeken geheim. Vooral wat zaden betreft, is dat het geval.

Op de set van 'Alien'

Even verderop lopen we met Ronald langs een kas waar zojuist een ufo is geland. In een verder geheel lege ruimte staat een soort bed, overdekt met plastic en van binnenuit belicht. Je waant je op een set van de Amerikaanse sciencefictionfilm ‘Alien’. In zo'n futuristische scene waar ze een buitenaards wezen gaan opensnijden om te zien wat er in zit. We mogen binnenkijken. Gelukkig, het blijkt een test met bloemen en licht te zijn…

Een paprikaplant bijvoorbeeld, laat zich niets wijs maken.

Licht is een belangrijk onderdeel in het testen op planten. Met de nieuwe innovaties op gebied van led-verlichting kan de ‘plantendokter’ van Zwaagdijk de plant op verschillende manieren beïnvloeden. Omdat het spectrum van led in te stellen is, kun je een plant bijvoorbeeld in de breedte laten groeien of juist in de hoogte. Een paprikaplant bijvoorbeeld, laat zich niets wijs maken. De plant groeit alleen met daglicht. Bij Proeftuin Zwaagdijk doen ze nu een test met paprikaplanten, om te kijken of ze reageren op led. Hoewel de huidige paprikateelt stopt in de winter, kunnen ze straks misschien het hele jaar door paprika’s kweken.

Soms mislukt een test. Daar baal je van als onderzoeker, want je wilt elke vraag beantwoorden met goed resultaat. Maar uit de meeste onderzoeken komen vindingrijke oplossingen voort. Neem bijvoorbeeld het residu-onderzoek voor gezonde groente en fruit. Daarbij wordt getest of voedsel veilig is en wat er achterblijft op bijvoorbeeld een appel of peer. Dat wordt zó scherp in de gaten gehouden, dat alles wat je eet eigenlijk goed is. De meeste telers van supermarkten zitten zelfs al vijftig procent onder de wettelijke norm. Het team van Proeftuin Zwaagdijk kan dit onderzoek doen omdat zij gecertificeerd zijn. 

proeftuin Zwaagdijk

Een scene uit 'Alien'

Knettergroen in het ochtendzonnetje

Ook heel erg schoon is het onderzoek naar teelt op water. Buiten doet Proeftuin Zwaagdijk een test met sla op water. Ronald tilt een krop omhoog uit het water: geen aarde, geen zand en geen gedoe met wormen en slakken. In keurig witte kunststof bakken groeien schone kropjes, knettergroen in het vroege ochtendzonnetje. Het water wordt voorzien van de juiste voedingsstoffen en rondgepompt. Onder de sla zwemmen visjes. Sportvisserij Nederland zet jonge karpers en zeelt uit in de waterbakken met sla. Dat levert kennis op voor meerdere partijen.

Door teelt op water hoeft de kweker niet meer te stomen en verbruikt minder energie.

Naast de sla worden chrysanten getest op water. Deze planten zijn gevoelig voor grondschimmel. Kwekers stomen de grond in de kassen om te ontsmetten. Maar het resultaat is elk jaar minder. Door teelt op water hoeft de kweker niet meer te stomen en verbruikt minder energie. Dat testen is kostbaar. Voor grote telers is het belangrijk voor hun business in de toekomst. Zij regelen geld om onderzoek te doen. Kleinere telers hebben minder geld maar kunnen zich verenigen en gezamenlijk de test laten uitvoeren. Proeftuin Zwaagdijk zorgt daarbij voor ondersteuning en stimuleert deze vorm van partnerschap. 

Telen op water, biologische bestrijdingsmiddelen, het milieuvriendelijk afbreken van restmiddelen in afvalwater of het inzetten van drones om van bovenaf gewassen te beoordelen. Proeftuin Zwaagdijk houdt van slimme oplossingen. Maar het bedrijfsleven speelt in elk project de hoofdrol. Zij zijn het die met de ideeën komen voor onderzoek. Dan begint de uitdaging pas echt: er moet een onderzoek opgestart worden. En ook hier geldt: we kunnen een probleem niet oplossen met de denkwijze die het heeft veroorzaakt. 

Ga naar de website van Proeftuin Zwaagdijk voor meer info.

< terug naar het overzicht



 
 


Gerelateerde verhalen